Wypieki, kołatanie serca, pot i dławienie w gardle ? to zna każdy z nas. Stres dopada nas praktycznie codziennie. Czasem przybiera łagodniejsze objawy, innym razem jest szkodliwy. Jak stres wpływa na zdrowie? Czym tak naprawdę jest stres i czy ma pozytywne oblicze? I czy jest możliwe życie bez stresu?

Stres a zdrowie

Stres przejawia się w najróżniejszych sytuacjach: przed egzaminem, podczas rozmowy o pracę czy w trakcie nowego wyzwania. Stres to (1):

  • Reakcja, czyli odpowiedź na działanie stresorów (reakcja psychologiczna oraz fizjologiczna),
  • Proces – relację zachodzące pomiędzy konkretną osobą a otoczeniem,
  • Bodziec, który wywołuje emocje w organizmie.

Stres przybiera różne formy i nie pozostaje bez wpływu na zdrowie. Obecnie na świecie panuje wzmożona ilość stresu, co wiąże się z szybszym tempem życia, zwiększonymi wymaganiami w pracy, a jednocześnie mniejszą stabilnością zatrudnienia. Na stres mają wpływ również wysokie oczekiwania w sferze rodzinnej (coraz częściej kobiety odgrywają wiele ról zawodowych) oraz towarzyskiej.

Reakcje zdrowotne, jakie może wywoływać stres (2):

  • Przyspieszony oddech,
  • Drżenie kończyn,
  • Podwyższone tętno,
  • Wzmożone bicie serca,
  • Suchość w ustach,
  • Problemy z koncentracją i pamięcią,
  • Bóle głowy,
  • Bóle brzucha,
  • Tiki nerwowe,
  • Nadmierna potliwość.

Stres w pracy

W Europie około 60% pracowników odczuwa stres w pracy, a duża część pracodawców (40%) nie wie, jak sobie z tym radzić. Stres zajmuje niechlubne drugie miejsce (po zaburzeniach układu mięśniowo -szkieletowego) na liście schorzeń związanych z pracą zawodową (3). Mogą one wynikać z coraz większych wymagań stawianych przed pracownikami, potrzeby ich ciągłej dyspozycyjności i produktywności przy jednoczesnym obciążeniu wieloma obowiązkami.

Stres w pracy może pojawiać się również dlatego, że pracownik nie czuje się doceniany za swoją pracę, zarabia zbyt mało, pracuje poniżej kwalifikacji lub też zarabia doskonale, ale ceną jest bardzo stresująca praca.

Skutki stresu

To, jakie skutki ma stres, zależy od poszczególnego organizmu i jego zdolności do adaptacji i regeneracji. Istnieją ludzie neurotyczni, którzy dłużej odczuwają na sobie skutki stresu, ale również osoby, które reagują bardziej spokojnie. Najbardziej narażeni na negatywne skutki stresu są osoby o typie osobowości A – nerwowi, cholerycy, perfekcjoniści, dla których ważny jest każdy szczegół. Chorobliwy perfekcjonizm może zakończyć się poważnym schorzeniem.

Na co narażeni są ludzie podatni na stres (1):

  • Problemy z zasypianiem,
  • Trudności z koncentracją oraz zapamiętywaniem,
  • Rozkojarzenie, nerwowość,
  • Lękliwość, ospałość,
  • Problemy trawienne, problemy z przyjmowaniem pokarmów,
  • Częste infekcje różnego pochodzenia,
  • Płaczliwość.

U osób cierpiących na długotrwały stres pojawiają się czasem dolegliwości o podłożu psychosomatycznym – wyniki badań nie przejawiają choroby, a jednak pacjent czuje się źle.

Stres pozytywny

Stres ma nie tylko negatywne skutki, ale również pozytywne. Rodzaje stresu (1):

  • Eurystres – działanie mobilizujące organizmu,
  • Dystres – reakcja obronna organizmu na trudne wydarzenia.

Eurystres pomaga w osiągnięciu maksymalnej koncentracji, zapewnia przypływ adrenaliny i nie przynosi destrukcyjnych skutków. Jak mawiał Hans Selye, lekarz i endokrynolog, który badał ten stan i wprowadził pojęcie stresu do nauki, stres to „nieswoista reakcja organizmu na wymagającą sytuację, nie ma życia bez stresu”. Stres jest normalną częścią życia, a jego niewielka dawka sprzyja nauce (4). Gdy stres jest przewlekły i negatywnie wpływa na zdrowie, zdecydowanie znaczy to, że trzeba zadbać o własny organizm.

Wpływ stresu na zdrowie

Druga, bardziej znana twarz stresu, to dystres. Powoduje on znaczące zmiany zdrowotne, na przykład:

  • Choroby układu krążenia,
  • Choroby układu pokarmowego i trawiennego (szczególnie zapalenia jelit, zespół jelita nadwrażliwego, nieswoiste zapalenia jelit),
  • Problemy z układem autoimmunologicznym,
  • Depresja, nerwica.

To tylko niektóre choroby powodowane przez przewlekły stres. Jeśli dolegliwości nasilają się, warto udać się do terapeuty, który podpowie, jak radzić sobie ze stresem. W tej walce pomagają również ćwiczenia fizyczne, odpowiednia dieta, metody relaksacyjne (np. Trening autogenny).

Przypisy:

  1. Kacperska M. Wpływ stresu na organizm człowieka. Dostęp online: http://www.psychiatria.pl/artykul/wplyw-stresu-na-organizm-czlowieka/17705 Data dostępu: 27.02.2017
  2. Surowiec B. Negatywne skutki zdrowotne stresu. Dostęp online: http://www.psychiatria.pl/artykul/negatywne-skutki-zdrowotne-stresu/6792.html Data dostępu: 27.02.2017
  3. Stres zawsze kosztuje. Dostęp online: http://www.mp.pl/poz/psychiatria/aktualnosci/100238,stres-zawsze-kosztuje. Data dostępu: 28.02.2017
  4. Teisseyre A. Nowe spojrzenie na stres. Data dostępu: http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?Level=116 Data dostępu: 28.02.2017