Lęki nocne (pavor nocturnus) należą do grupy zaburzeń snu zwanych parasomniami i znacznie częściej występują u małych pacjentów niż u osób dorosłych. Bywają przyczyną zaniepokojenia rodziców, budzonych przez przeraźliwy krzyk dziecka. Do innych objawów takich napadów należą potliwość, poszerzenie źrenic, zaczerwieniona skóra i przyspieszona czynność serca. Prawdopodobnie u podstaw lęków nocnych leży zaburzenie wybudzenia ze snu wolnofalowego – najgłębszego stadium snu. (1,2)

Lęki nocne, czyli zaburzenia wybudzenia

Parasomnie to zaburzenia snu, które polegają na występowaniu nieprawidłowych zjawisk w okresie granicznym między snem a czuwaniem, podczas snu z szybkimi ruchami gałek ocznych lub snu wolnofalowego. Zwykle są to zaburzenia o charakterze motorycznym. (1,2)

Międzynarodowa Klasyfikacja Zaburzeń Snu (ICSD-2) wyróżnia 15 parasomnii. Lęki nocne, zgodnie z tą klasyfikacją, zaliczają się do zaburzeń wybudzenia. (2)

Jeśli przyczyna lęków nocnych tkwi w nieprawidłowościach wybudzenia ze snu wolnofalowego (inaczej snu o wolnych ruchach gałek ocznych), można powiedzieć, że im dłużej trwa to stadium snu, tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia takich parasomnii. Dlatego to typowe zaburzenia wieku dziecięcego – dzieci więcej czasu spędzają w głębokim śnie. Do napadów przyczynić mogą się niedobory snu, więc profilaktyka w takich przypadkach polega na higienie snu – m.in. dbaniu o jego właściwą jakość i ilość w ciągu doby. Warto nadmienić, że badacze angielscy doszukują się źródeł lęków nocnych w urazach psychicznych z dzieciństwa. (1,2)

Jak objawiają się lęki nocne?

Lęki nocne nie mają podłoża padaczkowego (należy różnicować je z nocnymi napadami hiperkinetycznymi, a także nocnymi napadami paniki). To napadowe zaburzenia snu wolnofalowego o charakterze przemijającym, ale burzliwym przebiegu. Przebudzeniu często towarzyszy głośny krzyk, płacz, lęk, niepokój ruchowy. Z osobami, które doświadczają takiej parasomnii, nie można nawiązać kontaktu, nie można ich również uspokoić. Są spocone, oddychają szybko, czasem próbują uciekać. (1,2)

Wybudzenie oznacza koniec epizodu, wiąże się z dezorientacją i zapomnieniem o całym incydencie. Napad może trwać nawet kwadrans – dopóki nie ustąpi, nie można wybudzić osoby, która go przeżywa. (1,2)

Zaburzenia wybudzenia – metody leczenia

Pacjentom cierpiącym na zaburzenia wybudzenia zaleca się wydłużenie czasu nocnego snu; pomocne okazują się również drzemki w ciągu dnia. Dzieci z takimi parasomniami z reguły nie leczy się farmakologicznie. Rzadko (np. w warunkach szpitalnych u dzieci, które oczekują na operację) stosuje się benzodiazepinę (midazolam). U dorosłych – w przypadku silnych napadów o dużej częstotliwości -rozważa się podawanie małych dawek pochodnych benzodiazepiny. Leki z tej grupy wykazują działanie przeciwlękowe, uspokajające, nasenne i przeciwdrgawkowe. Należy jednak mieć na uwadze, że mogą prowadzić do uzależnienia. (1,2,3)

U niektórych pacjentów stosuje się leki przeciwdepresyjne. Osobom cierpiącym z powodu przewlekłego stresu zaleca się poznanie technik relaksacyjnych. (2)

Jeśli lęki nocne mają związek z zaburzeniami psychicznymi, konieczna jest opieka psychiatryczna lub psychoterapeutyczna. Lęki nocne leczy się, wykorzystując np. psychoterapię psychodynamiczną, która wywodzi się z teorii psychoanalizy. By unikać zaburzeń wybudzenia, należy zadbać też o zachowanie ciągłości snu w nocy. (1,2)

Lęki nocne – zaburzenia wieku dziecięcego

Według badań epidemiologicznych parasomnie mogą dotyczyć aż 38 proc. dzieci. W wielu przypadkach napady lęku nocnego powtarzają się przez kilka lat. We wcześniejszych opracowaniach zalecano wybudzanie dzieci przed czasem, w którym pojawiają się te epizody. Jednak współcześnie sposób ten (choć skuteczny) budzi wiele kontrowersji. (1)

 

  1. Wendorff J., Połatyńska K. Lęki nocne u dzieci. Pediatr Dypl. 2012;16(3):40-44
  2. Wichniak A. Parasomnie.http://psychiatria.mp.pl/bezsennosc/79966,parasomnieData dostępu: 18.05.2017
  3. Jaeschke R., Brudkiewicz P. Działania niepożądane pochodnych benzodiazepiny.http://psychiatria.mp.pl/choroby/123877,dzialania-niepozadane-pochodnych-benzodiazepinyData dostępu: 18.05.2017