Obraz kliniczny depresji maskowanej (atypowej, poronnej, subdepresji) odbiega od obrazu klasycznych zaburzeń depresyjnych. W wielu przypadkach przybiera postać choroby somatycznej (tzw. maski depresji) ? jej objawy (zwane ekwiwalentami depresji) mogą sugerować np. zapalenie nerwów lub korzonków nerwowych. Często depresja atypowa wiąże się z dotkliwymi dolegliwościami bólowymi, jednak leki przeciwbólowe i tzw. blokady, stosowane w terapii, wykazują nikłą skuteczność. Depresję maskowaną niezwykle trudno rozpoznać ? tymczasem tylko poprawna diagnoza może być wstępem do prawidłowego leczenia, które zapobieganie groźnym skutkom zaburzeń depresyjnych. (1,2)

Depresja maskowana ? co to takiego?

Pojęcie ?depresja atypowa? pojawiło się dopiero w latach 50. ubiegłego wieku i odnosiło się do grupy chorych, u których obraz kliniczny zaburzenia był niecharakterystyczny i którzy nie reagowali na klasyczne leczenie trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi. Natomiast ich stan ulegał poprawie po podaniu inhibitorów monoaminooksydazy. (3)

Objawy depresji maskowanej są nietypowe, dlatego jedynie niezwykle wnikliwy proces diagnostyczny może prowadzić do jej rozpoznania. Maską depresji zwykle jest inny zespół psychopatologiczny lub somatyczny ? bardzo często to bezsenność (rzadziej nadmierna senność), która polega na istotnym skróceniu snu nocnego i przebudzeniu we wczesnych godzinach porannych. Zaburzenie to może również przebiegać pod postacią zlokalizowanego zespołu bólowego, z reguły w przewodzie pokarmowym i klatce piersiowej. Zdarza się, że chorzy z depresją poronną są poddawani przewlekłym terapiom, które nie dają oczekiwanych rezultatów. (2)

Depresja atypowa wg klasyfikacji ICD-10

Klasyfikacja ICD-10 ? Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, Rewizji dziesiątej (International Classification of Diseases, 10th Revision) depresję atypową zalicza do ?innych epizodów depresyjnych?. (3)

Do specyficznych objawów depresji maskowanej należą reaktywność nastroju i minimum dwa z następujących symptomów:

  • znaczny wzrost apetytu lub wzrost masy ciała o 3-5 kg;
  • nadmierna senność (hipersomnia): sen przez więcej niż 10 godzin w ciągu doby, co najmniej 3 dni w tygodniu przez minimum 3 miesiące;
  • patologiczna wrażliwość na odrzucenie;
  • ociężałość kończyn: minimum przez godzinę dziennie, 3 dni w tygodniu, przez co najmniej 3 miesiące. (3)

Depresja maskowana ? inne objawy i metody leczenia

W przypadku depresji maskowanej objawy typowe dla klasycznych zaburzeń depresyjnych są znacznie mniej nasilone. U wielu pacjentów choroba ta współistnieje z innymi zaburzeniami psychicznymi (znacznie częściej niż w przypadku innych rodzajów depresji). Może współwystępować z fobią społeczną, zespołem lęku napadowego, zaburzeniami somatyzacyjnymi, bulimią i zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi. Wśród chorych z ekwiwalentami depresji stwierdza się również więcej przypadków nadużywania substancji psychoaktywnych i zaburzeń osobowości. (3)

Depresja maskowana to zwykle choroba przewlekła (czasem okresowa). Jej pierwsze objawy najczęściej obserwuje się u osób młodych ? przed 20. rokiem życia. W jej leczeniu z reguły stosuje się farmakoterapię i psychoterapię, w tym psychoterapię poznawczą, dzięki której chorzy uczą się racjonalnie oceniać zdarzenia (bez odkształceń) i zmieniać przekonania, które zaburzają procesy przystosowawcze (w konsekwencji możliwa jest modyfikacja zachowań i poprawa stanu psychicznego). (4)

Objawy depresji atypowej ? częstość występowania

Badania wykazują, że niemal połowa chorych na depresję atypową cierpi z powodu nadmiernego łaknienia, 35 proc. ? na nadmierną senność, 47 proc. ? na znaczne uczucie ociężałości. Aż u 71 proc. pacjentów zaobserwowano nadwrażliwość na odrzucenie. (4)

 

  1. Krzyżowski J. Depresja. Wydawnictwo Medyk Warszawa 2002; s: 16
  2. Murawiec S. Depresja w praktyce lekarza rodzinnego. http://www.mp.pl/medycynarodzinna/artykuly/119470,depresja-w-praktyce-lekarza-rodzinnego Data dostępu: 22.05.2017
  3. Buzuk G., Łojko D., Owecki M. et al. Depresja z cechami atypowymi w różnych rodzajach zaburzeń afektywnych. Psychiatr. Pol. 2016;50(4):827-838
  4. Landowski J., Rudnik E. Depresja z objawami atypowymi. Psychiatria. 2005;2(3):154-160