Spotykamy się z nim prawie codziennie. Jednak mimo tego, że o stresie słyszymy wszyscy, czy wiemy o nim wystarczająco dużo? Od stresu nie da się uciec, ale można poznać jego objawy i dzięki temu umieć sobie z nim radzić.

Stres i jego rodzaje

Autorem pojęcia: „stres” jest wybitny naukowiec, endokrynolog Hans Selye, który poświęcił 50 lat na pracę nad tym zagadnieniem i wprowadził je do nauki. Według badacza: stres jest nieswoistą reakcją organizmu na wymagającą sytuację. Selye powiedział też, że stres jest nieodłącznym elementem życia. Nie warto jednak od razu załamywać rąk ? nie każdy stres jest niszczący. Istnieją dwa rodzaje tego stanu:

  • dystres – stres w najbardziej znanym znaczeniu tego słowa, reakcja obronna na trudne życiowe wydarzenia
  • eurystres – stres pozytywny, mobilizujący do działania (np. do nauki, pracy) (1)

Stres pozwala mobilizować własną energię do przezwyciężania różnych przeszkód i wymagań, niezależnie od typu odczuć (przyjemne oraz przykre). Pod tym względem reakcja jest niespecyficzna, niezwiązana z rodzajem czynnika, który ją powoduje (2).

Ciemniejsza strona stresu to dystres. On nie mobilizuje, a powoduje wycofanie, trudności z wykonywaniem wielu codziennych czynności, a nawet rozwój chorób. Dolegliwości związane ze stresem (1):

  • problemy z zasypianiem
  • trudności z koncentracją oraz zapamiętywaniem
  • rozkojarzenie, nerwowość
  • lękliwość, ospałość
  • problemy trawienne, problemy z przyjmowaniem pokarmów
  • częste infekcje różnego pochodzenia
  • płaczliwość
  • choroby psychomatyczne

Czynniki wywołujące stres

Wiele czynników może wywołać stres, jednak reakcja pacjenta na nie, zależy od schematów poznawczych, wrażliwości, doświadczeń oraz typu osobowości. Ludzie bardzo wrażliwi i analizujący każdy szczegół, będą bardziej podatni na bodźce z otoczenia. Również cholerycy, łatwo wpadający w zmianę nastroju i perfekcjoności (osobowość typu A), silniej reagują na stres.

Stres najczęściej wywołują: (2, 3)

  • relacje rodzinne i zmiany z nimi związane (rozwód, ślub, urodzenie dziecka, smierć)
  • problemy w pracy (wysokie oczekiwania, utrata pracy, kłótnia z szefem)
  • choroby (układ krążenia, choroby neurologiczne, schorzenia reumatyczne i inne)
  • i wiele innych (na przykład sen, który nie zapewnia wypoczynku)

Objawy stresu

Negatywne objawy stresu (3):

  • przyspieszony oddech
  • drżenie kończyn
  • podwyższone tętno
  • wzmożone bicie serca
  • suchość w ustach
  • problemy z koncentracją i pamięcią
  • bóle głowy
  • bóle brzucha
  • tiki nerwowe
  • nadmierna potliwość
  • depresja
  • problemy miesiączkowe u kobiet oraz wiele innych

Pozytywne objawy stresu to chęć do nauki, zwiększona koncentracja, ogółem: mobilizacja.

Walka ze stresem

Dystres może prowadzić do poważnych chorób układu krążenia, zawału, depresji, nerwicy, chorób psychosomatycznych, chorób reumatologicznych, hormonalnych i wiele innych.

Jeśli stres utrzymuje się od dłuższego czasu, najlepiej wybrać się do terapeuty, który podpowie, jak nauczyć się z nim radzić oraz jak zmienić niekorzystne schematy myślowe. Wiele również zależy od tego, co się wydarzyło wcześniej i jakie jest źródło stresu.

Inne sposoby radzenia sobie ze stresem:

  • sport
  • relaksacja, medytacja
  • praca nad własnym snem i odpoczynkiem w nocy
  • zapewnienie (o ile to możliwe) dobrych i sprzyjających warunków pracy
  • zbilansowana dieta (bogata w białka, weglowodany i tłuszcze)
  • relaksacja (np. trening autogenny, trening Jacobsona)
  • życie w zgodzie mindfulness – skupianie się na tu i teraz
  • pielęgnowanie pasji (4)

Szacuje się, że około 60% pracowników spotyka się codziennie ze stresem w pracy (4). Stres grozi wszystkim również w życiu rodzinnym, niezależnie od wieku. Jest on również jednym z najczęstszych zgłaszanych problemów u lekarza. Wykrycie prawdziwego powodu stresu może potrwać jakiś czas, ale wiele zależy również od otwartości pacjenta.

Techniki relaksacyjne pozwalają zwolnić tempo oddechu, obniżyć tętno i poziom ciśnienia, a w efekcie zminimalizować objawy stresu. Ćwiczenia te pomagają również w rozwoju takich cech własnej osobowości, które uwalniają pozytywne emocje i umożliwiają pozostawanie w zgodzie ze sobą i otoczeniem –  życzliwość, empatia, uczciwość, dojście do skrywanych emocji (5). Po przebyciu pracy z emocjami i „wyjściu z ciała”, negatywne objawy stresu powinny znacząco zmniejszyć się i przynieść ulgę.

Przypisy:

1. Kacperska M. Wpływ stresu na organizm człowieka. Dostęp online: http://www.psychiatria.pl/artykul/wplyw-stresu-na-organizm-czlowieka/17705, Data dostępu: 28.02.2017

2. Teisseyre A. Nowe spojrzenie na stres. Dostęp online:  http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=116 Data dostępu: 28.02.2017

3. Surowiec B. Negatywne skutki zdrowotne stresu. Dostęp online: http://www.psychiatria.pl/artykul/negatywne-skutki-zdrowotne-stresu/6792.html, Data dostępu: 1.03.2017

4. Stres zawsze kosztuje. Dostęp online: Dostęp online: http://www.mp.pl/poz/psychiatria/aktualnosci/100238,stres-zawsze-kosztuje. Data dostępu: 28.02.2017

5. Aouil B. Strategie i style radzenia sobie ze stresem w sytuacji kryzysowej. Dostęp online: http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=119 Data dostępu: 28.02.2017