Każdy człowiek dąży do bycia szczęśliwym, spokojnym i zdrowym. Tymczasem stresów na co dzień nie brakuje. Związane są z najróżniejszymi rzeczami: zmianą pracy, chorobami, sytuacją polityczną, ślubem, rozwodem, przeprowadzką, itd. O ile stresów trudno uniknąć, to jednak można wiele zrobić, by złagodzić jego negatywne skutki.

Rodzaje stresu

Definicję stresu wprowadził do nauki wybitny lekarz i naukowiec Hans Selye, który powiedział, że stres jest nieswoistą reakcją organizmu na trudną sytuację (1). Stres objawia się w postaci podwyższenia ciśnienia krwi, przyspieszenia akcji serca, rozszerzenia naczyń krwionośnych, uczucia suchości w gardle, potliwości, trudności z koncentracją i tików nerwowych.

Stres ma dwa „oblicza”, czyli rodzaje (2):

  • eustres,
  • dystres.

Pierwszy z nich to stres pozytywny, mobilizujący na przykład do pracy, do tego, żeby stanąć oko w oko ze swoim problemem. Drugi powoduje negatywne doznania, które na dłuższą metę szkodzą człowiekowi, powodując szereg skutków ubocznych i destabilizujących organizm.

Stres pozytywny i negatywny

Jeśli chodzi o fizjologiczny punkt widzenia, stres dobry i zły nie różnią się od siebie. Każdy z nich w dużym stopniu wpływa na reakcję organizmu i aktywuje do walki. Rozróżnienie zależy od sensu psychologicznego (2):

  • stres dobry odbiera się jako motywację do działania, do rozwoju siebie samego pomimo trudności,
  • stres zły interpretowany jest jako czynnik destrukcyjny, destabilizujący wszelkie działania.

Odróżnienie stresu zależy od oceny poznawczej. Wiele czynników na pozór destabilizujących może sprzyjać zmianie na lepsze, na przykład przeprowadzka, zmiana pracy, a nawet rozwód. Ocena poznawcza zależy również od odporności psychicznej, nastawienia do życia i świata, zdolności do regeneracji oraz wielu innych czynników. Często właśnie sposób radzenia sobie ze stresem jest ważniejszy niż samo wystąpienie stresu. (2)

Eustres

Eustres pozwala na pełną mobilizację i koncentrację, dzięki czemu można w krótszym czasie osiągać dobre wyniki. Dawka eustresu przydaje się na przykład w pracy pod presją czasu, odpowiedzialnej, wymagającej konkretnych i szybkich wyników. Ważne jednak, żeby panować nad wszelkimi reakcjami i napięciem, aby zachować harmonię w życiu i zachować zdrowie. (2)

Dystres

Dystres to utrzymujące się przewlekłe stany stresu, z którym dana osoba nie radzi sobie. Dystres przytłacza i dezorganizuje życie, objawiając się przykrymi myślami i symptomami. Jeśli osoba pozwoli na utrzymywanie się dystresu, doprowadzi to do negatywnych następstw:

  • zaburzeń neurologicznych – zakłóceń pracy mózgu, zaburzeń pamięci,
  • depresji, nerwicy, stanów lękowych,
  • zaburzeń układu odpornościowego,
  • zaburzeń układu pokarmowego, na przykład zapaleń jelit, zespołu jelita nadwrażliwego,
  • zaburzeń miesiączkowania u kobiet, enodmetriozy,
  • chorób autoimmunologicznych na przykład astmy, alergii, reumatologicznego zapalenia stawów,
  • chorób skórnych (trądziku, egzemy). (2)

Sposoby radzenia sobie ze stresem

Nad stresem można zapanować. Skuteczne radzenie sobie ze stresem to poszukiwanie sposobów obniżania przykrego napięcia, łagodzenie nieprzyjemnych stanów emocjonalnych, wyciszanie oraz bieżące poszukiwanie sposobów rozwiązywania trudności (3).

Obecnie coraz więcej mówi się o podejściu holistycznym (całościowym) jako sposobie radzenia sobie ze stresem. Ilość przeżytych emocji i złych doświadczeń nie determinuje sposobu patrzenia na życie. Aaron Antonovsky, socjolog, badał relacje między zdrowiem, stresem i podejściem do życia. Zauważył, że niektórzy więźniowie obozów koncentracyjnych wiedli długie i szczęśliwe życie. To odkrycie doprowadziło go do sformułowania koncepcji, która mówi, że sposób radzenia sobie ze stresem zależy od orientacji życiowej, czyli koherencji. Jeśli ktoś ma poczucie koherencji, ma również pewność, że życie ma wartość, toczy się określonym torem, a pewne wydarzenia można zauważyć i wytłumaczyć. Taka postawa sprzyja podejmowaniu wysiłku, poczuciu siły w obliczu różnych wydarzeń oraz odporności psychicznej i fizycznej (4). Można powiedzieć, że to po prostu przyjmowanie tego, co przynosi życie i umiejętność dostrzegania pozytywnych stron, a nie próba siłowania się z tym, na co nie ma się wpływu.

Przypisy:

  1. Teisseyre A., Nowe spojrzenie na stres. Dostęp online: http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=116 Data dostępu: 1.03.2017
  2. Aouil B., Strategie i style radzenia sobie ze stresem w sytuacji kryzysowej. Dostęp online: http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=119 Data dostępu: 1.03.2017
  3. Włodawiec B., Opracowanie hasła: „stres” . Dostęp online: http://www.psychologia.net.pl/slownik.php?level=5, Data dostępu: 1.03.2017
  4. Włodawiec B., Opracowanie hasła: „poczucie koherencji”. Dostęp online: http://www.psychologia.net.pl/slownik.php?level=5, Data dostępu: 1.03.2017